Każdej bezchmurnej nocy, spoglądając w górę, możemy obserwować czarną otchłań kosmosu rozciągającą się daleko poza naszą planetą. Każda biała kropka, którą dostrzegamy na niebie, skrywa własną historię. Widzimy niezliczone gwiazdy świecące tak samo jak nasze Słońce, kilka planet uwięzionych w Układzie Słonecznym oraz dziesiątki tysięcy satelitów krążących wokół Ziemi. Jednak wśród nich znajduje się jeden nadzwyczajny obiekt – Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS)

Co musisz wiedzieć o ISS? Podstawowe informacje

ISS (International Space Station) to zdumiewająca megakonstrukcja o masie przekraczającej 400 ton. Ma ponad 100 metrów długości i 70 metrów szerokości, co odpowiada w przybliżeniu rozmiarom profesjonalnego boiska piłkarskiego. Choć same wymiary robią wrażenie, to prawdziwy podziw budzi fakt, że to „boisko” znajduje się 400 kilometrów nad powierzchnią planety i pędzi z prędkością 28 000 kilometrów na godzinę.

Historia i budowa stacji kosmicznej

Wyniesienie tak ogromnego obiektu na orbitę w jednym kawałku jest technicznie niemożliwe. Dlatego budowa Międzynarodowej Stacji Kosmicznej odbywała się etapami – stację składano z modułów niczym z klocków LEGO. Pierwsze dwa moduły połączono w 1998 roku. Przez kolejne kilkanaście lat projekt stale ewoluował. Obecnie na ISS składa się ponad 40 modułów. Wewnątrz znajdziemy kwatery mieszkalne, siłownie, laboratoria, magazyny oraz śluzy powietrzne. Jednym z najbardziej ikonicznych elementów jest Cupola – moduł z siedmioma oknami, przez które astronauci mogą obserwować Ziemię. Choć z tej wysokości nie widać planety w całej okazałości, widok zakrzywionego horyzontu jest zapierający dech w piersiach.
W projekcie uczestniczy 15 państw. Od 2000 roku na stacji stale przebywają ludzie, a załogi wymieniają się zazwyczaj co pół roku. Co ciekawe, w 2025 roku na pokład ISS trafił Sławosz Uznański–Wiśniewski, zostając drugim Polakiem w historii (po Mirosławie Hermaszewskim), który poleciał w kosmos.

 

Stan nieważkości na ISS: wyjaśnienie zjawiska

Wbrew powszechnemu przekonaniu, grawitacja na stacji nie zanika. Jest ona zaledwie o 10% słabsza niż na powierzchni Ziemi. Dlaczego zatem my skaczemy, ledwo odrywając się od podłoża, a astronauci na ISS latają, jakby nic nie ważyli? Bo… rzeczywiście nic nie ważą. W tym miejscu należy jednak zaznaczyć różnicę między wagą a masą. Masa człowieka wysłanego w przestrzeń kosmiczną nie zmienia się. Astronauci na ISS po prostu nie walczą z grawitacją. Co więcej, my na powierzchni Ziemi również moglibyśmy przestać walczyć z grawitacją. Wystarczy poddać się swobodnemu
spadaniu. Podczas każdego skoku, znajdujemy się właśnie w takim samym stanie nieważkości jak astronauci. Co prawda trwa to tylko chwilę, ale zjawisko jest identyczne. W momencie oderwania się od podłoża działa na nas tylko grawitacja (pomijając niewielki opór powietrza). Gdybyśmy spróbowali się wtedy zważyć na wadze spadającej razem z nami, pomiar wskazałby zero kilogramów. Dokładnie to samo dzieje się na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Cała konstrukcja nieustannie spada na Ziemię, a wraz z nią wszystko, co znajduje się wewnątrz. Ten spadek jest jednakowy dla wszystkich obiektów, dlatego astronauci go nie zauważają – mają za to wrażenie lewitowania w pomieszczeniach stacji. ISS jednak nigdy nie spadnie na Ziemię. Porusza się ona po orbicie z ogromną prędkością. Stacja spadając, jednocześnie przemieszcza się na tyle daleko, by „uciec” przed zderzeniem z powierzchnią, wykorzystując zakrzywienie planety. Przypomina to nieco skoczka narciarskiego, który szybuje i spada. Skocznia na pewnym dystansie jednak obniża się i ucieka spod nart zawodnika. Dla ruchu w kosmosie, kulistość Ziemi ma tu zatem kluczowe znaczenie – stacja, nie mogąc spaść, obiega planetę.

Cel istnienia Międzynarodowej Stacji Kosmicznej

ISS to przede wszystkim unikalne laboratorium badawcze. Naukowcy prowadzą tam eksperymenty, badając m.in., jak ludzki organizm adaptuje się do długotrwałego przebywania w kosmosie. Te testy są kluczowe, jeśli kiedykolwiek chcemy myśleć o kolonizacji Marsa czy Księżyca. Koszt budowy i utrzymania stacji przekroczył już 150 miliardów dolarów. Czy to dużo? Z pewnością, jednak ISS to coś więcej niż drogi obiekt na orbicie. To symbol
międzynarodowej współpracy i dowód na to, że wspólnym wysiłkiem możemy realizować marzenia o sięganiu gwiazd. Od ponad ćwierć wieku, każdego dnia, ludzkość ma swój przyczółek poza granicami własnej planety.